Hasła
W każdym razie dobrze jest, że literatura polska i takie sytuacje nakreśliła, pozostając w pełnej zgodzie z antyszowinistycznymi, humanistycznymi hasłami, przyświecającymi jej rozwojowi. Literatura polska, czujna na wszystko, co niemieckie, nie mogła pominąć jego argumentacji, zwłaszcza że trafiła ona do wielu ludzi na świecie, nie tylko do tych, do których nie mogła trafić prawda z Medalionów. Pewnym marginesem, ale obficie już rozbudowanym, są zagadnienia wpływów hitlerowskich, kręgu zaczadzenia, ogarniającego nie tylko Niemców, krzywdy moralnej spowodowanej przez Niemców wobec Niemców uczciwych lub wobec tych, których uznano za Niemców, egzekwując wszystkie nałożone na nich obowiązki obywateli Trzeciej Rzeszy. Tym obficie zapisanym marginesem, dość często pojawiającym się zwłaszcza w powieściach o Ziemiach Zachodnich i Północnych, są sprawy ludności rodzimej. Autorzy polscy, a jest ich już cały legion, dokonali w tej dziedzinie pionierskiej pracy pieczołowicie zastanawiając się zarówno nad przyczynami tego odrębnego w swym charakterze niewolnictwa, jak i nad problemem reedukacji.
Nonkonformizm .